
Ministè Planifikasyon ak Koperasyon ekstèn (MPCE), yon poto esansyèl nan gouvènans piblik ayisyen an, ap travèse depi plis pase yon kenzèn ane yon kriz pwofon. Ministè estratejik sa a, ki sipoze oryante planifikasyon ekonomik ak sosyal peyi a e kowòdone koperasyon entènasyonal la, vin yon zouti anvi politik, ki alimante koripsyon, klyantelis ak anrichisman pèsonèl.
Yon enstitisyon ki detounen de misyon li
MPCE gen manda pou pilote devlopman ekonomik ak sosyal peyi a, mobilize resous ekstèn yo e asire kowòdinasyon yo pou benefis efò nasyonal la. Poutan, nou oblije konstate anpil titilè youn dèyè lòt itilize pòs sa a sèlman pou enterè pèsonèl. Olye li reprezante rigè ak planifikasyon Leta a, ministè a tounen yon sant pouvwa paralèl kote enterè politik ak anrichisman ilisit mele.
Ka Marie D. A. Ketleen Florestal, Premye minis lè sa a, Garry Conille, te nonmen minis 17 jen 2024, montre dviyasyon sa a yon fason trajik.
Yon gouvènans ki make pa opasite, awogans ak favoritis
Depi li rive, minis Florestal fè diferans ak yon jesyon otoritè e kontwovèse. Sèz mwa apre enstalasyon li, li pa ta metrize toujou atribisyon fondamantal MPCE jan dekrè 2 fevriye 2016 la defini yo.
Dapre plizyè kad entèn, li ta mete teknisyen ki gen eksperyans nan ministè a sou kote pou l antoure tèt li ak kolaboratè li chwazi sou kritè lwayote pèsonèl. Pandan l ap neglije misyon planifikasyon ak kowòdinasyon yo, minis la ta konsantre sou jesyon kat debi ministè a, yon travay ki nòmalman pou direktè jeneral la. Pandan tan sa a, lòt enstitisyon — ministè Ekonomi ak Finans, ministè Agrikilti oswa ministè Enteryè — ta pran plizyè atribisyon MPCE. Konsa, yon vid administratif enstale.
Chif ki choke: salè, prim ak depans liks
Minis Planifikasyon an fè pati manm gouvènman ki koute Trezò piblik la pi chè. Dapre dokiman entèn nou konsilte:
- Salè chak mwa: 121 000 goud
- Kat debi: anviwon 350 000 goud pa mwa
- Prim chak twa mwa: anviwon 940 000 goud
- Bon gaz: anviwon 600 000 goud pa mwa
- Frè reprezantasyon: 74 000 goud
- Ti kès: 150 000 goud
- Frè dezyèm rezidans: anviwon 520 000 goud
- Endemnite fonksyon: 40 333 goud
Anplis, gen okipasyon regilye yon swit nan yon otèl liks nan Pòtoprens, lajan piblik finanse. Fakti manje yo ta tèlman wo ke, dapre yon sous nan MEF, kèk teknisyen ap mande tèt yo « si tout ministè a ap manje la ».
Moun ki pre minis la: ant favoritis ak anrichisman
De kolaboratè ki pre minis la, ki soti nan ministè Agrikilti, ta plase nan pòs kle nan MPCE:
- Marie Thérèse Nadia Jean Juste, chaje de misyon ak ran asistan-direktè nan MARNDR (salè: 75 000 goud), ta nonmen direktris afè administratif ak bidjè MPCE. Li ta touche: 900 000 goud salè konplemantè chak twa mwa, anviwon 400 000 goud prim sou kat debi, plis pase 60 000 goud kat debi chak mwa.
- Elgo Eugene, yo prezante kòm konseye nan pasasyon mache piblik, ta benefisye yon tretman ekivalan: 600 000 goud salè konplemantè chak twa mwa, 400 000 goud prim sou kat debi, ak plis pase 60 000 goud kat debi chak mwa.
De kolaboratè yo ta pwofite tou avantaj ki rezève pou direktè yo. Depi enstalasyon yo an fevriye 2025, yo ta touche plis pase 14 milyon goud an bon gaz — sa vle di plis pase 2 milyon pa mwa —, yon montan ki monte a 11 milyon goud pou de dènye mwa egzèsis fiskal la. Pou tèt pa l, Marie Thérèse Nadia Jean Juste ta bay tèt li yon sibvansyon 750 000 goud pou yon vwayaj medikal aletranje.
Pandan tan sa a, ministè a pa ta jwenn 4 milyon goud ki nesesè pou repare jeneratè li, ki an pàn depi avril.
Yon minis san imanite: fonksyonè yo pini e imilye
Plizyè anplwaye MPCE denonse transfè abitrè nan òganis dekonsantre, kont pwosedi legal yo. Desizyon sa yo, san jistifikasyon e san apwobasyon OMRH oswa Primati a, plonje plizyè dizèn fonksyonè ki gen eksperyans — kèk ladan yo gen ant 12 ak 20 ane sèvis — nan prekarite total. Prive de avantaj sosyal yo ak revni regilye yo, yo gen difikilte jodi a pou satisfè bezwen fanmi yo.
Yon kad rezime sitiyasyon an konsa: « Isit la, yo pini moun ki konpetan e yo rekonpanse konplis yo. »
Yon ministè k ap tonbe
Devan klima pouri sa a, direktè jeneral MPCE a ta demisyone, kote li pale de yon anviwònman ki make pa mepri, arasman, trafik enfliyans ak absans total gouvènans. Ministè a, ki te yon motè devlopman nasyonal lontan, se sèlman lonbraj li kounye a: paralize, diskredite e vide de premye misyon li.
Apèl pou yon reveye nasyonal
Yo entèpele Konsèy prezidansyèl tranzisyon an jodi a. Li dwe aji san reta pou mete fen ak dviyasyon sa a e sove MPCE anvan li tonbe nèt. Restore enstitisyon sa a, se remèt planifikasyon nasyonal la wòl bousòl ekonomik, sosyal ak teritoryal li — e remèt pèp ayisyen an yon ti limyè espwa nan kapasite Leta a pou l refòme tèt li.
Redaksyon Hebdo24 tradui atik sa a apati vesyon orijinal an franse a.
Journaliste-Rédactrice à Hebdo24 | Politicienne | Experte en Relations Internationales 📩 : jenny@hebdo24.com Suivez-moi sur X : @jennyhebdo24
Tout atik li yoLi tou
Hebdo24 renouvle idantite vizyèl li ak yon nouvo logo ki pi modèn
12 nov
Ayiti-Eleksyon: Jean Ernest Muscadin demisyone nan pòs chèf pakè Miragwàn
6 nov
Koperasyon entènasyonal: minis Sandra Paulemon vle ranfòse kowòdinasyon èd pou devlopman ann Ayiti
5 nov
Eleksyon ann Ayiti: prèske 40 milyon dola toujou rete pou jwenn pou boukle bidjè elektoral la
5 nov





