
Nan yon peyi ki make pa enstabilite, mizè ak ensekirite, yon kesyon enpòtan poze: kiyès ki vrè bandi repiblik la? Si nou fè diskou ofisyèl yo konfyans, koupab yo se gang ame k ap tèrorize popilasyon an. Sepandan, yon analiz pi pwofon revele yon reyalite pi konplèks kote vrè « bandi » yo pa limite a moun ki gen zam nan men yo. Yo kache tou pami moun k ap dirije, k ap enfliyanse e k ap fè yon sistèm opresif kontinye.
Mèt sistèm nan: achitèk koripsyon an
Se yo ki kontwole mekanis Leta a e ki manipile enstitisyon yo pou pwoteje enterè yo. Yo eksplwate resous piblik yo, yo detounen lajan, e yo kenbe yon sistèm ekonomik ki pa egal. Estrateji yo? Divize pou gouvène, lè yo alimante ensekirite e kenbe popilasyon an nan yon mizè konstan. « Mèt sistèm » sa yo souvan kache dèyè tit onorifik ak diskou ki pwomèt refòm, men aksyon yo trayi vrè entansyon yo.
Esklav mantal yo: konplis san konnen
Yon pati nan popilasyon an, ki pran nan pyèj yon inyorans absans edikasyon kalite kiltive, vin konplis san yo pa konnen. « Esklav mantal » sa yo aksepte opresyon kòm yon fatalite, yo sipòte bouwo yo pandan eleksyon e pafwa yo defann kòz ki ap eksplwate yo. Yo reprezante fòs travay ak vwa elit yo manipile pou lejitime dominasyon yo.
Boujwa retwograd yo: lènmi pwogrè
Nan yon peyi kote boujwazi a ta dwe yon motè devlopman, yon gwo pati nan klas sosyal sa a chwazi kenbe estatiko a. « Boujwa retwograd » sa yo bay komès byen enpòte ak pwofi rapid priyorite, san yo pa okipe kreye travay oswa envesti nan sektè pwodiktif. Inèsi yo devan bezwen sosyete a fè yo tounen aktè kle soudevlopman.
Entelektyèl reyaksyonè yo: trèt pou panse kritik
Entelektyèl yo, ki sipoze eklere nasyon an, souvan vin tounen enstriman pouvwa a. « Entelektyèl reyaksyonè » sa yo itilize konesans yo pou jistifye enjistis, sipòte rejim konwonpi oswa detounen atansyon sou vrè pwoblèm yo. Silans yo devan sa ki pa akseptab oswa aliyman yo sou enterè elit yo fè yo koupab trayizon anvè pèp la.
Fatra politik yo: aktè dekadans nasyonal la
Finalman, gen politisyen opòtinis sa yo ki sote soti nan yon pòs al nan yon lòt san yo pa janm pote solisyon. « Fatra politik » sa yo ap nouri ak pwomès yo pa kenbe ak alyans ki gen dout. Yo eksplwate mizè a, yo achte konsyans e yo manipile pwosesis demokratik yo pou kenbe pouvwa. Absans vizyon yo, enkonpetans yo ak koripsyon yo fè kriz sosyal ak ekonomik yo vin pi grav.
Yon sistèm pou reenvante
Pwoblèm Ayiti pa rezime a vyolans gang yo. Se yon sistèm ki pa fonksyone, diferan gwoup sa yo ap sipòte, chak youn jwe yon wòl nan efondreman repiblik la. Kidonk, vrè kesyon an se: kijan pou kase sèk visye sa a? Yon solisyon dirab mande yon refòm total enstitisyon yo, yon edikasyon kalite pou libere lespri yo, ak yon responsablizasyon kolektif.
Vrè bandi yo se pa toujou moun nou lonje dwèt sou yo. Pafwa se moun nou bat bravo pou yo, nou eli oswa menm admire. Li lè pou nou demaske yo e bati yon sosyete ki pi jis e ekitab.
Li tou
Frap salvadoryen: rezidans Jeff Gwo Lwa kraze, Nayib Bukele di se yon «kado» pou pèp ayisyen pou Vètyè
18 nov
Hebdo24 renouvle idantite vizyèl li ak yon nouvo logo ki pi modèn
12 nov
Ayiti-Eleksyon: Jean Ernest Muscadin demisyone nan pòs chèf pakè Miragwàn
6 nov
Koperasyon entènasyonal: minis Sandra Paulemon vle ranfòse kowòdinasyon èd pou devlopman ann Ayiti
5 nov





