Lendi 16 novanm 2026

Sosyete

Repiblik Dominikèn, nouvo eldorado Ayisyen yo

Pa Billy Gervé

· 4 min lekti

Pataje

Atik sa a disponib tou an English, Français ak Español

Ap chèche sekirite, trankilite lespri ak yon lavi ki pi kalm, kèk Ayisyen ap dirije yo nan Repiblik Dominikèn, sitou dènye tan sa yo kote ensekirite ap bat son plen nan peyi a. Plis pase yon moun konnen Repiblik Dominikèn diferan de Ayiti. Li chaje enfrastrikti. Kontrèman ak Ayiti, Leta a pran responsablite l e l ap travay pou byennèt sosyete a.

Jodi a, konstatasyon an klè. Jèn ayisyen ap kite Ayiti pou al nan Repiblik vwazen an pou pwoteje tèt yo kont bandi k ap simen laterè, k ap sekestre, touye ak vyole, e sa devan je otorite yo.

Ekonomi ayisyen an touche pa sitiyasyon sa a. Kèk imigran nou rankontre eksplike yo travèse fwontyè ayisyano-dominiken an ak objektif final pou amelyore kondisyon lavi yo. Malgre pwoblèm ak prejije ki egziste ant de pèp yo. Nou Sendomeng, presizeman nan Las Américas, pou rankontre jèn Théragène Marly. Li pran refij nan yon vil ki trè kalm, dous, ak bèl batiman ak enfrastrikti wout.

Théragène Marly, 21 an, te fini etid segondè l an 2019 nan Institution Nouvelle Source. Li te pase yon ane ap etidye Jesyon Afè nan INUKA e li te oblije fèmen kourikoulòm inivèsitè l pou l ka enstale l an Repiblik Dominikèn akoz enstabilite sosyo-ekonomik ak politik Ayiti.

Marly ap viv depi 3 mwa sou tè sa a ki te wè diktatè Dominiken Rafael Leónidas Trujillo Molina fèt, li menm ki te bay lòd masak plis pase 35 mil Ayisyen an 1937. Pou kounye a, li ak papa l pandan l ap tann ti sè l ak manman l rive. Ansyen elèv Institution Nouvelle Source la ap swiv kou e l ap aprann konnen peyi a anvan l antre nan yon inivèsite. « Sa byen enteresan. Moun yo trè zanmi, omwen sa m frekante yo. Mwen santi m plis an sekirite e mwen ka sikile nan lari san m pa okipe kidnapè », li temwaye byen trankil ak yon souri sou bouch.

Kora Fren-Hadaley Servius gen 20 an. Li soti Sen Mak e li rete depi 3 an nan Repiblik vwazen an, etidyan nan 3yèm ane medsin nan UTESA. Kora avwe li fè tout sa l kapab pou l adapte l e pran fòm milye a. Pou jèn fi sa a, se tout yon nouvo lavi, yon lòt lang, nouvo kilti e plis toujou ak rasis, li eksplike.

«Lavi a la a trè difisil, sitou pou etidyan ki soti lòt kote; anfèt, nou depann de paran nou, nou konbat rasis tou menm nan sal klas ak pwofesè ak elèv. Menm pou lwe yon kay, se pa fasil. Pi souvan, nou rankontre moun ki di nou « kay nou yo pa pou etranje », poutan, pou lòt nasyon, wi, e touswit, nou ka konprann lè yo di etranje, se Ayisyen yo vle di. Se pa twò fasil. M ap pale kòm etidyan », Kora deklare.

« Malgre diskriminasyon an, se pito youn nan peyi k ap devlope mwen admire. Yo gen bon pwojè non sèlman pou pèp yo, men tou pou etranje. Yon peyi tankou lòt peyi pòv ki gen yon to ki wo nan tout bagay, ensekirite, chomaj, fwod, elatriye. Sepandan, politisyen yo travay pou byen popilasyon an », Fabiola, etidyan an Jeni sivil, presize.

«Diskriminasyon total Ayisyen yo. Yo pa ka travay, si se pa nan yon call center. Sepandan, touris rapòte anpil. E pou m reponn kèk nan obligasyon m, mwen achte e mwen revann pwodwi an Ayiti », Sabrina Saint Cyr, etidyan an Famako-byochimi nan UTESA, rakonte.

Reyalite a byen diferan de sa moun ta ka kwè. Gen moun ki bay enpresyon lavi a trè fasil e tout bagay a dispozisyon yo. Dapre ansyen elèv Institut La Sève, Sterline, lavi an Repiblik Dominikèn trè konplike e byen di.

Pifò Ayisyen k ap viv la depann de yon moun ki aletranje. «Swa yo gen pwòp lajan yo, oswa yo gen yon fanmi k ap viv Ozetazini ki sipòte yo», Théragène Marly presize.

«Mwen anba responsablite paran mwen renmen yo. Gen moun ki travay, men travay pou yon etidyan pa fasil, se sèlman nan call center e dapre eksperyans mwen, ou pa ka konte sou yon travay konsa, paske nenpòt ki lè, bagay yo ka chanje », etidyan an medsin Kora reyaji.

Sterline kontinye: «Yo ka fè tout bagay pou reponn egzijans lavi a e se sa ki pi tris la. Ayisyen yo pa ede youn lòt, oswa omwen Ayisyen yo pa ede konpatriyòt yo. Yo ka viv an kolokasyon e travay pou Chinwa pou yon ti kras kòb, oswa moun ki gen chans e/oswa ki pale anglè ka jwenn yon djòb nan call center klandesten».

Repiblik Dominikèn se nouvo tè sa a kèk Ayisyen anvi anpil pou yon pi bon demen ak yon nouvo pèspektiv. Yo pare pou yo viv, malgre tout pwoblèm yo rankontre.

Fabiola ak Sterline: non prete

Pataje

Billy Gervé

Billy Gervé, journaliste, rédacteur, Blogueur et étudiant en communication sociale. Il est passionné de la culture | Actuellement rédacteur à Hebdo24.

Tout atik li yo

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here