{"id":37124,"date":"2024-11-17T09:23:49","date_gmt":"2024-11-17T14:23:49","guid":{"rendered":"https:\/\/hebdo24.com\/e-si-tout-moun-te-dyaloge-ak-tout-moun\/"},"modified":"2024-11-17T09:23:49","modified_gmt":"2024-11-17T14:23:49","slug":"e-si-tout-moun-te-dyaloge-ak-tout-moun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/e-si-tout-moun-te-dyaloge-ak-tout-moun\/","title":{"rendered":"E si tout moun te dyaloge ak tout moun?"},"content":{"rendered":"<p>Depi 2004, Ayiti elit yo, sosyete sivil la ak tout popilasyon an ta dwe pwofite yon okazyon istorik pou yo ini epi dyaloge. Poutan, nan lav\u00e8y selebrasyon bisantn\u00e8 endepandans nou, f\u00f2s ent\u00e8n ak ekst\u00e8n anpeche nou rasanble, depase div\u00e8jans nou pou afime inite nou. Moman sa a ta dwe yon demonstrasyon fy\u00e8te nasyonal nou, men li te nwaye nan eslogan vid tankou \u00ab gren nan bouda \u00bb, \u00ab rat pa kaka \u00bb, ak pwomosyon ide ki divize tankou \u00ab nouvo kontra sosyal \u00bb oswa monte an pisans gwoup tankou Gwoup 184 ak Ti Minorite Zwit.<\/p>\n<p>Okazyon bisantn\u00e8 a ki rate<\/p>\n<p>Olye pou yo ranf\u00f2se kohezyon nasyonal nou, ev\u00e8nman 2004 yo revele s\u00e8l moun ki benefisye kraze sa yo te \u00f2kestre se te yon minorite elit ak klan op\u00f2tinis. Pandan majorite popilasyon an t ap fon plis toujou nan miz\u00e8 ak endiferans, k\u00e8k gwoup t ap jwi privil\u00e8j endesan: egzonerasyon fiskal, franchiz san limit, ak avantaj ekonomik sou do s\u00e8vis piblik debaz yo. Nouvo kontra sosyal la, ki te sipoze restriktire nasyon an, se te s\u00e8lman yon pret\u00e8ks pou enpoze tranzisyon san demen, pilote pa reprezantan ki dekonekte, san vizyon, ni lid\u00e8chip, ni sans responsablite.<\/p>\n<p>Yon dekonstriksyon nasyonal metodik<\/p>\n<p>Depi 2004, Ayiti k\u00f2manse yon pwosesis dekonstriksyon sistematik. Katastw\u00f2f natir\u00e8l yo, ki te ka ini nou nan solidarite, okontr\u00e8 revele fay yon Leta koripsyon ak endiferans ap manje. Ensekirite k ap galope, senb\u00f2l kl\u00e8 efondreman nasyonal la, kontinye ap mine espwa nou. Manipile pa enter\u00e8 ent\u00e8n kou ekst\u00e8n, li f\u00e8 popilasyon an vin pi p\u00f2v toujou, li grandi inegalite yo epi apwofondi eksklizyon sosyal.<\/p>\n<p>Pi wo pwen espiral destriktif sa a te rive 7 jiy\u00e8 2021, ak asasina prezidan Jovenel Mo\u00efse an fonksyon. Zak trajik sa a mete akl\u00e8 konplo sounwa k\u00e8k Ayisyen kont pw\u00f2p nasyon yo. Malgre yon kont\u00e8ks kritik, refi pou dyaloge ant diferan f\u00f2s vivan peyi a kontinye. Ak yon vr\u00e8 dyal\u00f2g, anpil kriz te ka evite. Men \u00f2g\u00e8y, enter\u00e8 p\u00e8son\u00e8l ak absans volonte politik genyen.<\/p>\n<p>Blokaj total la ak wout dyal\u00f2g la<\/p>\n<p>Jodi a, Ayiti paralize. Tout bagay bloke. Pa gen ni lid\u00e8chip kl\u00e8, ni vizyon, ni menm yon volonte kolektif pou rezoud pwobl\u00e8m k ap kraze peyi a. Poutan, se s\u00e8lman yon dyal\u00f2g sens\u00e8, ki rasanble e enklizif ki ta ka f\u00e8 Ayiti soti nan kawo sa a. Anyen pa mache, pa gen okenn sekt\u00e8 ki chape anba degradasyon an. Kawo sa a se konsekans dir\u00e8k absans yon lid\u00e8chip rey\u00e8l, ki kapab pwovoke linite epi etabli yon dyal\u00f2g enklizif. Sa Ayiti bezwen, se yon dyal\u00f2g ki rasanble, sens\u00e8 e san lide d\u00e8y\u00e8 t\u00e8t.<\/p>\n<p>Dyal\u00f2g sa a dwe rasanble tout konpozan sosyete ayisyen an: elit, klas mway\u00e8n, peyizan, j\u00e8n, boujwazi, sosyete sivil, geto, gwoup ekonomik, pati politik, legliz, kilt ref\u00f2me, vodouyizan, gwoup ame, fanm, ak dyaspora. Li dwe kraze divizyon sosyal, politik ak ekonomik pou bati yon avni komen. Se s\u00e8lman yon dyal\u00f2g enklizif, ki pote pa yon vr\u00e8 dezi chanjman, ki ka rache Ayiti nan sik enf\u00e8nal enstabilite a.<\/p>\n<p>Ijans yon dyal\u00f2g enklizif<\/p>\n<p>Kriz akty\u00e8l yo \u2013 politik, ekonomik, anviw\u00f2nmantal \u2013 revele yon reyalite brital: san dyal\u00f2g, pa gen solisyon. Peyi a an miy\u00e8t moso, chak akt\u00e8 ap ch\u00e8che maksimize pw\u00f2p enter\u00e8 l sou do enter\u00e8 kolektif la. Rev\u00f2lt manipile yo, peyi l\u00f2k yo, kanpe d\u00e8y\u00e8 Barikad yo, Bwa kale yo, Bal kale yo, lari pa bon yo, enter\u00e8 patikilye yo, ak inegalite ki kl\u00e8 yo s\u00e8lman grandi povrete, eksklizyon ak enstabilite.<\/p>\n<p>Dyal\u00f2g enklizif se s\u00e8l wout pou bati yon rekonsilyasyon nasyonal, garanti dwa tout sitwayen, epi kreye baz yon gouv\u00e8nans responsab. Demach sa a pral mande:<\/p>\n<p>1. Yon dezameman imedya ak yon reyens\u00e8syon serye pou retabli yon minim\u00f2m sekirite.<\/p>\n<p>2. Konsiltasyon teritoryal pou ranmase priyorite kominote lokal yo.<\/p>\n<p>3. Yon konferans nasyonal rekonsilyasyon pou sele yon konsansis otou priyorite nasyonal yo.<\/p>\n<p>W\u00f2l kominote ent\u00e8nasyonal la<\/p>\n<p>Kominote ent\u00e8nasyonal la pote yon pati responsablite nan dezinyon sa a. Ent\u00e8vansyon maladwa li yo, souvan baze sou enter\u00e8 jeopolitik oswa ekonomik, kontribye nan fouye twou a ant Ayisyen yo. Leson ech\u00e8k pase yo, sitou enstabilite kwonik misyon ONI youn d\u00e8y\u00e8 l\u00f2t yo te lak\u00f2z, dwe gide nouvo apw\u00f2ch ki konsantre sou ranf\u00f2sman enstitisyon\u00e8l ak sip\u00f2 pou yon dyal\u00f2g otantik.<\/p>\n<p>Nasyonzini, OEA, ak gwo bay\u00e8 fon yo dwe sispann enpoze solisyon teknokratik. Yo dwe pito fasilite espas dyal\u00f2g epi ankouraje mekanis ki ranf\u00f2se gouv\u00e8nans demokratik, entegrasyon sosyal, ak souver\u00e8nte nasyonal.<\/p>\n<p>Kase sik enstabilite a<\/p>\n<p>Ayiti pa ka rebati san yon vr\u00e8 kanpay entegrasyon sosyal ak politik. Li enperatif pou kase ak sik tranzisyon ki pa bay anyen, manipilasyon politisyen ak absans vizyon. Rekonsilyasyon, ki baze sou yon dyal\u00f2g enklizif, esansy\u00e8l pou estabilize peyi a epi k\u00f2manse yon vr\u00e8 transf\u00f2masyon sosyal.<\/p>\n<p>De sy\u00e8k apre endepandans li, li l\u00e8 pou Ayiti pran konsyans f\u00f2s kolektif li epi redefini desten li atrav\u00e8 inite, jistis sosyal, ak yon gouv\u00e8nans responsab. Dyal\u00f2g enklizif se kle pou transf\u00f2me r\u00e8v sa a an reyalite.<\/p>\n<p>Li l\u00e8 pou chak Ayisyen, k\u00e8lkeswa pozisyon l, aksepte pale ak l\u00f2t la, pa pou divize, men pou konstwi ansanm. Kawo akty\u00e8l la se pa yon fatalite. Ak yon dyal\u00f2g sens\u00e8, Ayiti ka renouvle epi jwenn diyite l ank\u00f2 k\u00f2m premye Repiblik nwa endepandan. Boul la nan kan chak grenn nan nou.<\/p>\n<p><strong>Patrick Alexis<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sitwayen Angaje<\/strong><\/p>\n<p><strong>alexispat@gmail.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Depi 2004, Ayiti elit yo, sosyete sivil la ak tout popilasyon an ta dwe pwofite yon okazyon istorik pou yo ini epi dyaloge. Poutan, nan lav\u00e8y selebrasyon bisantn\u00e8 endepandans nou, f\u00f2s ent\u00e8n ak ekst\u00e8n anpeche nou rasanble, depase div\u00e8jans nou pou afime inite nou. Moman sa a ta dwe yon demonstrasyon fy\u00e8te nasyonal nou, men [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":54,"featured_media":17865,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4372,4381],"tags":[],"class_list":["post-37124","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-aktyalite","category-sosyete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37124","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/users\/54"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37124"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37124\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17865"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}