{"id":36969,"date":"2025-02-24T18:56:26","date_gmt":"2025-02-24T23:56:26","guid":{"rendered":"https:\/\/hebdo24.com\/lanmou-eksperyans-rasyonalite-inivesite\/"},"modified":"2025-02-24T18:56:26","modified_gmt":"2025-02-24T23:56:26","slug":"lanmou-eksperyans-rasyonalite-inivesite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/lanmou-eksperyans-rasyonalite-inivesite\/","title":{"rendered":"\u00c8ske lanmou ka yon eksperyans rasyonalite nan iniv\u00e8site?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Si nan Bank\u00e8 a, Platon ab\u00f2de lanmou k\u00f2m yon afeksyon nanm nan, li pa manke trete afeksyon sa a ak yon diskou rasyon\u00e8l ki ch\u00e8che eskli tout kontradiksyon nan konp\u00f2tman moun ki renmen yon l\u00f2t moun. Men, \u00e8ske nou ka dedwi nan Bank\u00e8 a ke yon moun rasyon\u00e8l pa kapab renmen, san l pa p\u00e8di kapasite egzamen kritik nou asosye ak rech\u00e8ch verite a? E kidonk, \u00e8ske yon moun ka renmen l\u00e8 l etidyan, e rete rasyon\u00e8l nan eksperyans sa a ki bay santiman priyorite? Ann eseye reponn l\u00e8 n etabli orijin santiman lanmou an ak esans nati moun.<\/strong><\/p>\n<p>Moun kontan paske li ka viv enpilsyon l yon fason diferan ak l\u00f2t b\u00e8t yo. Ensten atraksyon ak seksyalite yo vin tounen koutwazi, afeksyon, amitye ak lanmou. E metam\u00f2foz nati b\u00e8t moun sa a f\u00e8 l tounen yon b\u00e8t ki imanize. Sa vle di, yon moun ki refoule bestyalite l pou afime limanite l. Kidonk, lanmou se yon ekspresyon imanizasyon b\u00e8t nou tout ye a, depi nan vant manman nou e pandan tout dire sosyalizasyon nou. E jan Abraham Maslow mansyone l nan piramid bezwen moun li a, chak moun, nan devlopman sikososyal li, se yon moun ki santi bezwen pou renmen e pou yo renmen l. K\u00e8lkeswa abitis entelekty\u00e8l li.<\/p>\n<p>Gras a kilti, nou envante rit senbolik ak sosyal pou selebre lanmou, yon santiman nou asosye ak Bondye nan ekspresyon \u00ab Bondye se lanmou \u00bb, ak plizy\u00e8 bondye nan mitoloji yo. Kay Gr\u00e8k yo, moun venere Kipidon k ap voye fl\u00e8ch ki touche k\u00e8 moun. Asosye lanmou ak yon absoli, se di li pa yon santiman rasyon\u00e8l, paske rezon kartezyen an pa adm\u00e8t posiblite pou demontre lyen ki ka egziste ant lanmou ak \u00e8t ki pa refere a eksperyans rasyon\u00e8l moun. Men, f\u00f2 n pale tou de f\u00f2m rasyonalite yo, san n pa bay diskou kartezyen an eksklizivite. Pa egzanp, nou ta ka site Sokrat ki refize abandone filozofi li te renmen an, paske yon orak ta rek\u00f2mande l egzamine moun ki t ap di yo konnen e ki te pasyone tou pou metye pale sou tout sa ki ka obj\u00e8 diskou rasyon\u00e8l.<\/p>\n<p>Ann Ayiti, nou site non \u00c8zili Freda ki se lwa k\u00e8 yo. Yon iniv\u00e8sit\u00e8 ayisyen ta gen anpil difikilte pou pwouve ka gen yon lyen ant lwa sa a ak gason ak fanm ki renmen youn l\u00f2t. Kidonk, mitoloji anrichi kons\u00e8p la ak yon semantik ki defye rasyonalite diskou kartezyen an, menmsi antwopoloji kiltir\u00e8l la ka jistifye l pou montre relasyon ant yon lwa ak lanmou gen yon f\u00f2m rasyonalite an rap\u00f2 ak val\u00e8 ki kontribye pou bay eksperyans renmen ak eksperyans pou yo renmen w sans pou k\u00e8k kategori Ayisyen.<\/p>\n<p>Yon fason inanim, kons\u00e8p sa a filozofi ak syans imen ak sosyal yo trete enspire deba nan plizy\u00e8 chan iniv\u00e8sit\u00e8, men li lakoz polemik tou ant chan iniv\u00e8sit\u00e8 yo. Se pout\u00e8t sa pale de lanmou k\u00f2m yon eksperyans emosyon\u00e8l ak sikolojik etidyan an rete yon ekselan sij\u00e8 diskisyon. Kijan yon etidyan konsevwa t\u00e8t li k\u00f2m moun ki renmen, oswa\/e ki nan lanmou, san l pa trayi konviksyon l k\u00f2m syantifik rasyon\u00e8l, oswa k\u00f2m aspiran syantifik rasyon\u00e8l?<\/p>\n<p>An ef\u00e8, tankou tout moun, yon etidyan se yon sij\u00e8 emosyon\u00e8l anvan tout bagay, anvan l soum\u00e8t li a krit\u00e8 rasyonalite platonisyen ak kartezyen yo. Kidonk, k\u00f2m yon moun ki gen emosyon, li ka konnen eksperyans lanmou pasyon\u00e8l, nan moman l ap ch\u00e8che jijman rasyon\u00e8l sou mond lan ak sou t\u00e8t li. Si pandan ane etid iniv\u00e8sit\u00e8 yo, preyokipasyon l se rete nan limit rasyonalis la, li pa ka inyore ap\u00e8l nanm afektif li nan lyen rekonesans youn l\u00f2t ak seduksyon amoure. An konsekans, li ka tou tonbe nan egareman emosyon ki vital e ki itil pou aktyalizasyon sikolojik ak sosyal tout t\u00e8t li ka lakoz. Menmsi nan moman rekeyman ak entwospeksyon, li ta bay t\u00e8t li yon devwa otoanaliz ak otokritik, l\u00e8 l sonje ef\u00e8 pasyon san mezi ki f\u00e8 moun sou. Kidonk, kesyon yon etidyan ta dwe poze t\u00e8t li e ki ta voye l sou egzijans filoz\u00f2f ak moralis yo f\u00e8 sou edikasyon pasyon yo se sa a: kijan pou viv eksperyans lanmou pandan w ap rete fid\u00e8l a egzijans rasyonalite ak yon etik plezi ki pa dwe tounen deplezi? Sa vle di, kijan pou viv lanmou ak yon demach platonisyen ak yon je epikiryen?<\/p>\n<p>San nou pa pale tw\u00f2p pou bay yon repons e f\u00e8men atik sa a, nou ta di senpleman ke, pa estati l ak eksperyans li k\u00f2m etidyan, tout iniv\u00e8sit\u00e8 ta dwe ka ofri t\u00e8t li plezi pou diskite sou lanmou ak pans\u00e8 klasik filozofi, sikoloji, sosyoloji ak antwopoloji kiltir\u00e8l. Tankou koup Jean Paul Sartre ak Simone de Beauvoir, Claudine Monteil glorifye nan z\u00e8v li \u00ab Les amants de la libert\u00e9 \u00bb, Chopin ak George Sand, ki pa t renmen youn l\u00f2t s\u00e8lman, men ki te gen lajwa pou pale de lanmou yo. San yo pa janm ent\u00e8di t\u00e8t yo pasyone. Paske li ta gen yon p\u00f2t soti nan logos la ki ta bay eksperyans li sans e ki ta ede l viv yon s\u00f2t distans anv\u00e8 pati ki pa rasyon\u00e8l nan li. Deba a se yon diskou sou obj\u00e8 imen an ki p\u00e8m\u00e8t li transf\u00f2me an sij\u00e8 k ap analize t\u00e8t li nan sitiyasyon. Kidonk, lanmou nan iniv\u00e8site dwe yon b\u00e8l eksperyans emosyon\u00e8l ak yon okazyon pou diskite sou yon kons\u00e8p ki refere a f\u00e8 ki pa totalman kase e ki pa nan kontradiksyon absoli ak rasyonalite moun. Ann sonje, k\u00e8 a toujou gen rezon pa l rezon pa konnen, jan sitasyon an di. Si se pa yon kontradiksyon gramatikal sou sans jenerik sengilye a ki refere a atribi pliry\u00e8l yo ki bay kons\u00e8p la tout sans operatwa l pou pi byen konprann reyalite nou dwe idantifye ak kons\u00e8p sa a, f\u00f2 n konprann rezon an pa inik nan rech\u00e8ch sans nou bay egzistans moun. Konsa, lanmou se lejitimman yon eksperyans etidyan, nan tout sa li ka ye k\u00f2m rezon e\/oswa derezon. Sitou paske jen\u00e8s se yon pery\u00f2d anwi ak gwo pasyon amoure&#8230; Menm sou yon kanpis iniv\u00e8sit\u00e8.<\/p>\n<p><strong>CHERISCLER EVENS<\/strong><\/p>\n<p><strong>SOSYOL\u00d2G AK PWOFES\u00c8<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Si nan Bank\u00e8 a, Platon ab\u00f2de lanmou k\u00f2m yon afeksyon nanm nan, li pa manke trete afeksyon sa a ak yon diskou rasyon\u00e8l ki ch\u00e8che eskli tout kontradiksyon nan konp\u00f2tman moun ki renmen yon l\u00f2t moun. Men, \u00e8ske nou ka dedwi nan Bank\u00e8 a ke yon moun rasyon\u00e8l pa kapab renmen, san l pa p\u00e8di [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":54,"featured_media":18404,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4381],"tags":[],"class_list":["post-36969","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-sosyete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36969","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/users\/54"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36969"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36969\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18404"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}