{"id":36793,"date":"2025-04-17T12:56:40","date_gmt":"2025-04-17T16:56:40","guid":{"rendered":"https:\/\/hebdo24.com\/kile-lafrans-pral-ranbouse-ayiti\/"},"modified":"2025-04-17T12:56:40","modified_gmt":"2025-04-17T16:56:40","slug":"kile-lafrans-pral-ranbouse-ayiti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/kile-lafrans-pral-ranbouse-ayiti\/","title":{"rendered":"Kil\u00e8 Lafrans pral finalman ranbouse Ayiti?"},"content":{"rendered":"<p><strong>17 avril 2025, Emmanuel Macron komemore, ak on\u00e8 Repiblik la, bisantn\u00e8 rekonesans endepandans ayisyen an pa Lafrans.<\/strong><\/p>\n<p>Yon j\u00e8s senbolik, se vre, men li pa ase pou efase desan lenjistis. Paske d\u00e8y\u00e8 rekonesans 1825 la, gen yon krim ekonomik ki kache: yon endamnite 150 milyon fran-l\u00f2, yo te rache anba menas kanon franse, k\u00f2m pri lib\u00e8te yon p\u00e8p ki te deja konkeri emansipasyon l ak zam.<\/p>\n<p>An 1825, Ayiti, premye Repiblik nwa ki soti nan yon rev\u00f2lt esklav ki te genyen, te toufe anba ranson ilejitim sa a. Yon ranson ki te ruine peyi a, ipoteke devlopman l e nouri plizy\u00e8 sy\u00e8k enstabilite.<\/p>\n<p>Jodi a, Emmanuel Macron ap pale de enjistis epi l anonse yon komisyon mikst pou \u00ab egzamine pase komen nou \u00bb. Tr\u00e8 byen. Men kil\u00e8 Lafrans ap rekon\u00e8t d\u00e8t sa a pa t s\u00e8lman imoral, men li te krimin\u00e8l? E sitou, kil\u00e8 l ap repare v\u00f2l istorik sa a konkr\u00e8tman?<\/p>\n<p>Prezidan franse a ap f\u00e8 lwanj \u00ab ideyal pataje \u00bb ant revolisyon franse ak revolisyon ayisyen an. B\u00e8l diskou. Men pandan l ap selebre val\u00e8 sa yo, Ayiti ap plonje nan dez\u00f2d, yon eritaj dir\u00e8k kolonyalis predat\u00e8 a ak plizy\u00e8 deseni ent\u00e8ferans.<\/p>\n<p>Yon komisyon istoryen itil, men li p ap ase. Verite a konnen: Lafrans piye Ayiti. Sa ki neses\u00e8 kounye a se pa paw\u00f2l, se aksyon.<\/p>\n<p>Macron ap evite mo \u00ab reparasyon \u00bb an ak anpil atansyon. Poutan, kijan pou pale de \u00ab responsablite \u00bb san pale de restitisyon? 150 milyon fran-l\u00f2 1825 yo, ajiste ak enflasyon ak enter\u00e8, reprezante jodi a plizy\u00e8 diz\u00e8n milya ewo. K\u00f2b sa a, Ayiti bezwen l pou l rebati t\u00e8t li.<\/p>\n<p>Lafrans, ki toujou ap anrichi ak benefis pase kolonyal li, \u00e8ske l ka vr\u00e8man pretann l ap vire paj la san l pa regle d\u00e8t sa a?<\/p>\n<p>Rekon\u00e8t krim pase yo se yon etap neses\u00e8, men li pa ase. Si Lafrans vle vr\u00e8man \u00ab asime pa responsablite l \u00bb, li dwe ale pi lwen pase senb\u00f2l ak komisyon. Li dwe rem\u00e8t. Emmanuel Macron gen rezon sou yon pwen: \u00ab rekonesans verite Istwa a ofri Nasyon yo chans eksepsyon\u00e8l pou yo bati yon avni komen \u00bb.<\/p>\n<p>Men avni sa a ap posib s\u00e8lman l\u00e8 Lafrans fin peye d\u00e8t li. Pa s\u00e8lman ak paw\u00f2l. Ak lajan. Ak jistis.<\/p>\n<p>Li l\u00e8 pou Repiblik la, ki vle w\u00e8 t\u00e8t li k\u00f2m eritye Limy\u00e8 yo, sispann f\u00e8 ekonomi sou moral li. Desan, se ase. Ayiti tann tw\u00f2p tan.<\/p>\n<p><strong>Rete konekte ak Hebdo24<\/strong><br \/><strong>Sou Chan\u00e8l WhatsApp nou an \u27a1\ufe0f <a href=\"https:\/\/whatsapp.com\/channel\/0029Va7ff6tEFeXrqCON9u3j\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/whatsapp.com\/channel\/0029Va7ff6tEFeXrqCON9u3j<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>17 avril 2025, Emmanuel Macron komemore, ak on\u00e8 Repiblik la, bisantn\u00e8 rekonesans endepandans ayisyen an pa Lafrans. Yon j\u00e8s senbolik, se vre, men li pa ase pou efase desan lenjistis. Paske d\u00e8y\u00e8 rekonesans 1825 la, gen yon krim ekonomik ki kache: yon endamnite 150 milyon fran-l\u00f2, yo te rache anba menas kanon franse, k\u00f2m pri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":51,"featured_media":19164,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4372,4379],"tags":[],"class_list":["post-36793","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-aktyalite","category-kilti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36793","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36793"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36793\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19164"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36793"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36793"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36793"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}