{"id":33469,"date":"2025-07-22T14:06:44","date_gmt":"2025-07-22T18:06:44","guid":{"rendered":"https:\/\/hebdo24.com\/?p=33469"},"modified":"2026-11-15T04:49:05","modified_gmt":"2026-11-15T09:49:05","slug":"orizon-komes-endistri-ayisyen-konteks-kriz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/orizon-komes-endistri-ayisyen-konteks-kriz\/","title":{"rendered":"Ki orizon pou trase pou kom\u00e8s ak endistri ayisyen nan yon kont\u00e8ks kriz?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Kriz ayisyen yo k\u00f2m defi ak op\u00f2tinite<\/strong><\/p>\n<p>Kriz sosyoekonomik ak politik XX\u1d49 ak XXI\u1d49 sy\u00e8k yo ann Ayiti se pa s\u00e8lman ekspresyon ech\u00e8k politik piblik ak diplomasi etranje anv\u00e8 peyi a. Yo reprezante tou op\u00f2tinite pou negosye e ankouraje solisyon politik ak ekonomik ki dirab.<\/p>\n<p><strong>Kont\u00e8ks istorik<\/strong><\/p>\n<p>Kontr\u00e8man ak kriz XIX\u1d49 sy\u00e8k yo, ki te f\u00e8t nan yon kont\u00e8ks kote yo pa t rekon\u00e8t endepandans ayisyen an sou plan ent\u00e8nasyonal e kote yo te toufe devlopman yon sosyete p\u00f2skolonyal sou plan diplomatik, kriz akty\u00e8l la poze kesyon: <strong>ki op\u00f2tinite ki genyen pou akt\u00e8 yo<\/strong> diskite e trase chemen ki bay sali pou kom\u00e8s ak endistri nasyonal yo, ki toufe depi plizy\u00e8 deseni?<\/p>\n<h3>Analiz fakt\u00e8 kriz ekonomik la<\/h3>\n<p><strong>Efondreman ekonomi nasyonal la<\/strong><\/p>\n<p>Efondreman ekonomi nasyonal la depi tonbe diktati a an 1957, agrave pa pwogram ajisteman estriktir\u00e8l FMI, BID ak OMC te enpoze gouv\u00e8nman Ren\u00e9 Pr\u00e9val an 1996, soti nan blokaj kom\u00e8s ak endistri te sibi.<\/p>\n<ul>\n<li>Tarif dwany\u00e8 ki wo sou eksp\u00f2tasyon yon sekt\u00e8 prim\u00e8 ki pa pwodui ase f\u00e8 defisi kom\u00e8syal la vin pi fon e yo peze sou PIB a.<\/li>\n<li>Limit endistri nasyonal yo nan soutretans toufe inovasyon nan sekt\u00e8 segond\u00e8 a.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Fakt\u00e8 ki agrave<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Koripsyon febli kontw\u00f2l enstitisyon\u00e8l enp\u00f2tasyon yo ak koleksyon taks.<\/li>\n<li>Etwat\u00e8s asy\u00e8t fiskal la anpeche finansman piblik antrepriz lokal yo.<\/li>\n<li>Depandans sou \u00e8d finansye ent\u00e8nasyonal vin tounen yon lam\u00e0n pou gouv\u00e8nman ki swiv youn d\u00e8y\u00e8 l\u00f2t yo pandan deseni kriz estriktir\u00e8l sa yo, ponktye pa ev\u00e8nman sosyopolitik pasaj\u00e8.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Inisyativ ki av\u00f2te ak obstak estriktir\u00e8l<\/h3>\n<p><strong>Pwogram politik finansye Patrick Salomon<\/strong><\/p>\n<p>Pwogram politik finansye ansyen minis Patrick Salomon (sikses\u00e8 Wilson Laleau) te anonse a pa janm aplike, akoz kriz gouv\u00e8nans ki te mare ak eleksyon konteste. Plan sa a te prevwa:<\/p>\n<ul>\n<li>Yon politik monet\u00e8 kons\u00e8te ak bank santral la pou revalorize goud la devan enflasyon dola a.<\/li>\n<li>Yon regilasyon mache enf\u00f2m\u00e8l la, responsab yon evazyon fiskal ki prive Leta a res\u00e8t.<\/li>\n<li>Yon sip\u00f2 finansye pou endistri nasyonal la ak PME yo, an patenarya ak minist\u00e8 Kom\u00e8s ak Endistri.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Ch\u00e8z iniv\u00e8sit\u00e8 kom\u00e8s ak endistri a<\/strong><\/p>\n<p>Kreyasyon yon ch\u00e8z iniv\u00e8sit\u00e8 kom\u00e8s ak endistri nan Iniv\u00e8site Leta d Ayiti (UEH) pa rekt\u00e8 Fritz Deshommes te dwe reoryante politik piblik yo. Sepandan:<\/p>\n<ul>\n<li>Inisyativ sa a te nouri s\u00e8lman espwa yon kooptasyon j\u00e8n kad ki te vle antre nan biwokrasi ministery\u00e8l la.<\/li>\n<li>Pwobl\u00e8m kriyal yo \u2013 antreprenarya, mache enf\u00f2m\u00e8l, konkirans ki pa lwayal pwodui eksp\u00f2tasyon yo, frenn sou pwodiksyon nasyonal la, marasm endistriy\u00e8l \u2013 pa t f\u00e8 obj\u00e8 rech\u00e8ch operasyon\u00e8l pa etidyan yo, ki poutan te sipoze eklere minist\u00e8 a, ki pa gen enjenyeri pou konsevwa politik ki bay dinamis.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Defi akty\u00e8l ak gwo obstak<\/h3>\n<p><strong>Kontw\u00f2l gwoup ame yo<\/strong><\/p>\n<p>Ki itilite ch\u00e8z f\u00f2masyon sa a genyen, sepandan, si minist\u00e8 Kom\u00e8s ak Endistri a se otaj gwoup ame k ap kontwole sant administratif la ak z\u00f2n endistriy\u00e8l P\u00f2toprens ak Lw\u00e8s yo?<\/p>\n<p><strong>Enfliyans mafya siryo-liban\u00e8 a<\/strong><\/p>\n<p>Kijan pou f\u00e8 nouvo politik fonksyone nan yon minist\u00e8 mafya siryo-liban\u00e8 kom\u00e8s enp\u00f2tasyon an vasalize? Mafya sa a, l\u00e8 l ap parennen gwoup ame nan Latibonit, plenn Kildesak, Kensk\u00f2f ak Akay\u00e8, ap toufe:<\/p>\n<ul>\n<li>Pwodiksyon agrik\u00f2l nasyonal la.<\/li>\n<li>Ti endistri lokal la.<\/li>\n<\/ul>\n<blockquote>\n<p>Kesyon sa yo mande medya, eksp\u00e8 an ekonomi ak devlopman, estrateg sekirite piblik, antrepren\u00e8 ak koperan ent\u00e8nasyonal yo diskite e pran desizyon radikal.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Se pou kase ak:<\/p>\n<ul>\n<li>Kontrebann, fwod ak evazyon fiskal.<\/li>\n<li>Koripsyon nan antrepriz yo.<\/li>\n<li>Ekonomi krimin\u00e8l (trafik zam ak dw\u00f2g) k ap nouri yon banditis ekonomik ak politik.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Nan direksyon yon sin\u00e8ji pou redrese<\/h3>\n<p>K\u00e8lkeswa ti mezi minis Kom\u00e8s ak Endistri akty\u00e8l la oswa sa k ap vini an pran, sove ekonomi an atrav\u00e8 yon rel\u00e8vman kom\u00e8s ak endistri nasyonal la pral dwe fwi <strong>yon sin\u00e8ji ant tout sekt\u00e8<\/strong> ki konsyan dimansyon estriktir\u00e8l kriz ayisyen an.<\/p>\n<p><em>Redaksyon Hebdo24 tradui atik sa a apati vesyon orijinal an franse a.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kriz ayisyen yo k\u00f2m defi ak op\u00f2tinite Kriz sosyoekonomik ak politik XX\u1d49 ak XXI\u1d49 sy\u00e8k yo ann Ayiti se pa s\u00e8lman ekspresyon ech\u00e8k politik piblik ak diplomasi etranje anv\u00e8 peyi a. Yo reprezante tou op\u00f2tinite pou negosye e ankouraje solisyon politik ak ekonomik ki dirab. Kont\u00e8ks istorik Kontr\u00e8man ak kriz XIX\u1d49 sy\u00e8k yo, ki te [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":72,"featured_media":26296,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4372],"tags":[],"class_list":["post-33469","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-aktyalite"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/users\/72"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33469"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33469\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26296"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}