{"id":33234,"date":"2025-12-20T10:32:07","date_gmt":"2025-12-20T15:32:07","guid":{"rendered":"https:\/\/hebdo24.com\/?p=33234"},"modified":"2026-11-14T23:21:30","modified_gmt":"2026-11-15T04:21:30","slug":"poukisa-konpetisyon-ant-ayisyen-piti-mesken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/poukisa-konpetisyon-ant-ayisyen-piti-mesken\/","title":{"rendered":"Poukisa anje konpetisyon ant Ayisyen toujou piti ak mesken?"},"content":{"rendered":"<p>Nan odyans <strong>Sentaniz<\/strong> Maurice Sixto a, gen de s\u00e8n ki montre yon b\u00f2 ringa Ayisyen an. Vr\u00e8man vre, l\u00e8 manman Chantoutou mande Sentaniz yon rap\u00f2 sou poub\u00e8l vwazin nan ak k\u00f2mant\u00e8 sou w\u00f2b pitit fi li ki lek\u00f2l, f\u00f2k nou konprann bezwen pou moun montre t\u00e8t yo, menm pou konsomasyon pwodwi premye nesesite. Atitid sa a mete p\u00f2v yo ak klas mway\u00e8n nan yon konpetisyon kote anje a se ti lespri ak meskenri.<\/p>\n<p>Konp\u00f2tman arivis san reflechi sa a par\u00e8t tou nan Madan Boyotte nan woman <strong>Zoune chez sa ninnaine<\/strong>. Li par\u00e8t tou nan z\u00e8v dramatik <strong>\u00ab P\u00e8len t\u00e8t \u00bb<\/strong> Frank\u00e9tienne, atrav\u00e8 p\u00e8sonaj grot\u00e8sk e reyalis Polid\u00f2, migran ki ale nan yon sosyete pwodiksyon ak konsomasyon. Albert Buron oswa Sonson Pipirit ta p\u00e8m\u00e8t dekri tou abitid sosyal sa yo ki montre yon doub miz\u00e8 matery\u00e8l ak espirity\u00e8l.<\/p>\n<p>Grangou nan yon ekonomi enp\u00f2tasyon manje ak pri ekz\u00f2bitan, toutouni nan yon anviw\u00f2nman ki plen rad itilize (p\u00e8p\u00e8) ak miz\u00e8 lojman nan yon peyi ki gen achitekti dez\u00f2d bay imaj yon Ayisyen k ap viv nan espas sosyabilite ki manke tout bagay, san n\u00f2m sivik ak moral.<\/p>\n<p>Absans endistri pwodiksyon byen konsomasyon kreye yon obsesyon pou distenksyon ak yon bezwen pou pase devan ki jete p\u00f2v yo nan anvi maladi. Kriz idantite konsomat\u00e8 ayisyen sa a revele yon ilizyon sosyal kote manje, abiye ak lojman par\u00e8t tankou privil\u00e8j.<\/p>\n<p>Politik, apre epope <strong>V\u00e8ty\u00e8<\/strong> ak peman yon d\u00e8t an l\u00f2 ki vo jodi a 21 milya dola ameriken, vin yon batay p\u00e8f\u00f2mans nan s\u00e8vis apeti mesken. Anrichisman pa pouvwa politik vin tounen yon abitid, sa ki agrave povrete ak esklizyon.<\/p>\n<p>Prive de yon vizyon s\u00e8vis kominot\u00e8, politik ayisyen an eloyen l de ideyal <em>\u00ab homo politikon \u00bb<\/em> Arist\u00f2t te defini a. Konsa, sosyete ayisyen an devlope andey\u00f2 konf\u00f2mis konsomat\u00e8 mod\u00e8nite teknisyen an.<\/p>\n<p>Nan XIXy\u00e8m sy\u00e8k la, kay Justin Lh\u00e9risson, konp\u00f2tman Madan Boyotte esplike pa esklizyon Ayiti nan revolisyon endistriy\u00e8l la. Okontr\u00e8, pa ob\u00e8jis Sentaniz la f\u00e8 pati yon XXy\u00e8m sy\u00e8k ki make pa dizn\u00e8f ane okipasyon ameriken.<\/p>\n<p>Pandan Ayiti t ap eksp\u00f2te maty\u00e8 premy\u00e8 bay Etazini, li pa janm devlope pw\u00f2p endistri li. Konsa, rad ak machin rete, nan XXIy\u00e8m sy\u00e8k la, obj\u00e8 liks ki bay jalouzi ak anvi danjere.<\/p>\n<p>Nan yon peyi ki pa gen gwo f\u00e8m agrik\u00f2l ni endistri agwo-alimant\u00e8, sip\u00e8mache ak fast-food vin kote pou moun montre t\u00e8t yo sosyalman. Absans yon vr\u00e8 klas rich ki chita sou distenksyon, nan sans Bourdieu, agrave konpetisyon ilizwa sa a.<\/p>\n<p>Mache pakoti (p\u00e8p\u00e8), fatra blan fin mete men nou oblije achte pou nou f\u00e8 ch\u00e8lb\u00e8, vin konsa yon fakt\u00e8 santral rivalite sosyal nan katye prek\u00e8 yo, kote enkilti nouri ilizyon konsomasyon.<\/p>\n<p><em>Redaksyon Hebdo24 tradui atik sa a apati vesyon orijinal an franse a.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nan odyans Sentaniz Maurice Sixto a, gen de s\u00e8n ki montre yon b\u00f2 ringa Ayisyen an. Vr\u00e8man vre, l\u00e8 manman Chantoutou mande Sentaniz yon rap\u00f2 sou poub\u00e8l vwazin nan ak k\u00f2mant\u00e8 sou w\u00f2b pitit fi li ki lek\u00f2l, f\u00f2k nou konprann bezwen pou moun montre t\u00e8t yo, menm pou konsomasyon pwodwi premye nesesite. Atitid sa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":72,"featured_media":28134,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4381],"tags":[],"class_list":["post-33234","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-sosyete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33234","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/users\/72"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33234"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33234\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28134"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}