Gouv\u00e8nman ayisyen an, Premye minis Alix Didier Fils-Aim\u00e9 dirije, ap mennen tranzisyon an kounye a anba lejid Pak nasyonal pou estabilite ak \u00f2ganizasyon eleksyon yo. Misyon fondamantal li se kreye kondisyon ki neses\u00e8 pou f\u00e8 eleksyon enklizif, kredib e demokratik, pou rem\u00e8t p\u00e8p la egz\u00e8sis souver\u00e8nte li apre plis pase yon deseni san eleksyon. Yon responsablite konsa mande yon gouv\u00e8nans ki chita sou kons\u00e8tasyon ant enstitisyon yo ak koyerans nan aksyon piblik.<\/p>\n
Menm si Kons\u00e8y elektoral pwovizwa a gen yon endepandans Konstitisyon an konsakre, otonomi sa a pa vle di pa dwe gen kow\u00f2dinasyon ak Egzekitif la. Nan yon sist\u00e8m demokratik, \u00f2ganizasyon eleksyon se yon chaj nasyonal tout moun pataje. Li mande yon atikilasyon p\u00e8manan ant Gouv\u00e8nman an, KEP ak patn\u00e8 ent\u00e8nasyonal yo. Nan relasyon ent\u00e8nasyonal kou nan gouv\u00e8nans piblik, lejitimite yon pwosesis chita otan sou kalite dyal\u00f2g enstitisyon\u00e8l la ke sou resp\u00e8 konpetans chak moun.<\/p>\n
Men, nou oblije konstate sen\u00e8ji endispansab sa a manke jodi a. Div\u00e8jans ki par\u00e8t ant Gouv\u00e8nman an ak Kons\u00e8y elektoral pwovizwa a ap f\u00e8 tranzisyon an f\u00e8b e y ap alimante yon klima ens\u00e8titid. Se egzakteman pou rezon sa a mwen toujou plede pou yon repliyaj KEP, pa pou mete endepandans li an kesyon, men pou retabli konfyans, ranf\u00f2se kredibilite enstitisyon an e ankouraje yon pi bon kow\u00f2dinasyon estratejik ak Gouv\u00e8nman an.<\/p>\n
Nan kont\u00e8ks sa a, piblikasyon resan kalandriye elektoral la leve gwo kesyon. Dat 13 desanm 2026 la par\u00e8t, pou kounye a, tw\u00f2 anbisye anpil, l\u00e8 n konsidere kontrent sekirite, lojistik ak enstitisyon\u00e8l ki toujou la yo. Pou mwen, kalandriye sa a riske pa yon zouti planifikasyon, men pito yon vr\u00e8 epe Damokl\u00e8s k ap pann sou t\u00e8t tranzisyon an.<\/p>\n
Enkyetid sa yo pa izole. Nan yon ent\u00e8vansyon sou ond Gazette Ha\u00efti News, prezidan Rezo nasyonal pou defann dwa moun (RNDDH), Pierre Esp\u00e9rance, li menm tou te jije f\u00e8 premye tou a 13 desanm 2026 pa reyalis, e li sijere yon dat an avril 2027 ta pi koresponn ak reyalite sou teren an. Kit ou dak\u00f2 kit ou pa dak\u00f2 ak apresyasyon sa a, li montre gen yon deba lejitim sou posiblite pou aplike kalandriye yo pibliye a.<\/p>\n
P\u00e8sonn pa ka nye pwogr\u00e8 yo f\u00e8 nan batay kont gwoup ame yo. Sepandan, avans sa yo toujou pa ase pou garanti yon anviw\u00f2nman ki favorab n\u00e8t pou \u00f2ganize v\u00f2t la. Reprezantan espesyal Sekret\u00e8 jeneral Nasyonzini an e ch\u00e8f Biwo entegre Nasyonzini ann Ayiti (BINUH), Carlos Ruiz Massieu, te raple reyalite sa a, l\u00e8 l te plede resamman pou pwolonje manda F\u00f2s represyon gang yo (FRG). Se yon fason pou l rekon\u00e8t defi sekirite yo toujou gwo e ef\u00f2 ki angaje yo dwe konsolide anvan pwosesis elektoral la fini.<\/p>\n
Kidonk, vr\u00e8 enkyetid la yon l\u00f2t kote. Si, pou nenp\u00f2t rezon, yo pa ta ka respekte dat 13 desanm nan, gen gwo risk pou yon pati nan klas politik la s\u00e8vi ak sitiyasyon sa a pou mete lejitimite tranzisyon an an kesyon e louvri yon nouvo pery\u00f2d enstabilite politik. Yon kalandriye elektoral pa vo anyen pou anbisyon li, men pou kapasite li genyen pou yo aplike l nan resp\u00e8 reyalite nasyonal yo. L\u00e8 KEP chwazi yon or\u00e8 moun ap diskite anpil sou posiblite pou respekte l jodi a, li pran risk pou ranplase lojik kons\u00e8tasyon an ak yon lojik f\u00e8 akonpli, ak konsekans sa ka genyen sou estabilite politik ak enstitisyon\u00e8l la.<\/p>\n
Jan Kofi Annan, ansyen Sekret\u00e8 jeneral Nasyonzini, te konn raple: \u00ab Pa gen devlopman san sekirite, pa gen sekirite san devlopman, e ni youn ni l\u00f2t pa posib san resp\u00e8 dwa moun. \u00bb Refleksyon sa a toujou enp\u00f2tan pou Ayiti. Okenn tranzisyon pa ka pwodui enstitisyon lejitim si li pa chita sou yon anviw\u00f2nman ki ase an sekirite, sou yon gouv\u00e8nans kons\u00e8te e sou yon konfyans mity\u00e8l ant prensipal akt\u00e8 enstitisyon\u00e8l yo.<\/p>\n
Yon kow\u00f2dinasyon pi sere ant Gouv\u00e8nman an ak Kons\u00e8y elektoral pwovizwa a ta pwobableman p\u00e8m\u00e8t elabore yon kalandriye ki pi reyalis, ki chita sou yon evalyasyon objektif kapasite operasyon\u00e8l Leta ak yon pi bon jesyon prevantif risk yo. Tan an pa l\u00e8nmi demokrasi; souvan se pi bon alye li l\u00e8 l s\u00e8vi pou preparasyon, transparans ak konsansis.<\/p>\n
Apre plis pase dizan san eleksyon, Ayiti pa ka p\u00e8m\u00e8t t\u00e8t li yon l\u00f2t kriz. Peyi nou pa bezwen eleksyon prese prese; li bezwen yon v\u00f2t p\u00e8sonn pa ka konteste, prensipal akt\u00e8 politik yo aksepte e kominote nasyonal ak ent\u00e8nasyonal la rekon\u00e8t.<\/p>\n
Vr\u00e8 defi a se pa respekte yon dat k\u00e8lkeswa pri a, men kreye kondisyon pou yon alt\u00e8nans demokratik dirab. Se s\u00e8lman konsa tranzisyon sa a ap finalman bay plas a otorite ki eli lejitimman, e peyi nou ap jwenn estabilite politik p\u00e8p li ap aspire a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gouv\u00e8nman ayisyen an, Premye minis Alix Didier Fils-Aim\u00e9 dirije, ap mennen tranzisyon an kounye a anba lejid Pak nasyonal pou estabilite ak \u00f2ganizasyon eleksyon yo. Misyon fondamantal li se kreye kondisyon ki neses\u00e8 pou f\u00e8 eleksyon enklizif, kredib e demokratik, pou rem\u00e8t p\u00e8p la egz\u00e8sis souver\u00e8nte li apre plis pase yon deseni san eleksyon. Yon […]<\/p>\n","protected":false},"author":55,"featured_media":29183,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4382],"tags":[],"class_list":["post-31168","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-opinyon"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/users\/55"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31168"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31168\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29183"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hebdo24.com\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}